Deklaracja T1 i co z niej wynika dla przewoźnika

Deklaracja T1 to deklaracja tranzytowa we wspólnej procedurze tranzytowej w systemie NCTS, którą otwiera zgłaszający, a nie kierowca. Zdejmuje SENT w większości grup towarowych (§ 2 rozporządzenia o towarach), ale zgłoszenia RMPD nie zdejmuje nigdy, bo to dwa różne reżimy, celny i transportowy. Kierowca wiezie numer MRN i dowozi towar do urzędu przeznaczenia.

Krótko: T1 to deklaracja tranzytowa we wspólnej procedurze tranzytowej, którą otwiera podmiot procedury, czyli zgłaszający, a nie kierowca · Ukraina jest w Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej od 1 października 2022 roku, a system NCTS działa w Fazie 6 od 22 czerwca 2026 roku · procedura celna tranzytu zdejmuje SENT w większości grup towarowych i zapisano to osobno dla każdej grupy w § 2 rozporządzenia o towarach · zgłoszenia RMPD T1 nie zdejmuje nigdy, bo to dwa różne reżimy, celny i transportowy · sama deklaracja T1 nie daje miejsca w priorytecie eCherhy, liczy się dopiero razem z towarem podlegającym kontroli w pierwszej kolejności (p. 15 Reguł) · za należności celne, gdy procedura się nie zamknie, odpowiada podmiot procedury i jego gwarancja, a zasady rozstrzyga sama Konwencja (art. 102-1 ukraińskiego kodeksu celnego) · kierowca wiezie numer MRN i ma dowieźć towar do urzędu przeznaczenia.

Kukurydza jechała z Ukrainy do Niemiec przez Polskę, pod tranzytową deklaracją T1. Spedytor wiedział, że SENT w tranzycie nie jest potrzebny, i na tym poprzestał. Pod Lublinem inspektor zapytał o numer zgłoszenia RMPD, którego nikt nie złożył, bo „jedziemy przecież na T1". Kaucja 12 000 zł i parking.

Czym jest deklaracja T1 i kto ją otwiera

T1 to deklaracja tranzytowa, na podstawie której towar jedzie przez terytoria państw Konwencji pod dozorem celnym, bez płacenia ceł i podatków w krajach, które mija. Otwiera ją podmiot wspólnej procedury tranzytowej, czyli zgłaszający. Najczęściej jest nim agencja celna, spedytor albo sam nadawca, a nie przewoźnik i nie kierowca.

Ukraina przystąpiła do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej w październiku 2022 roku. W kwietniu 2024 przeszła na NCTS Fazę 5, a 22 czerwca 2026 o 14:00 na Fazę 6, która obsługuje dane bezpieczeństwa i ochrony w ramach tej samej procedury.

Dla zleceniodawcy wynika z tego rzecz praktyczna. Zdanie „jedziemy na T1" znaczy, że ktoś konkretny wziął na siebie procedurę, gwarancję i odpowiedzialność za należności. Rolą przewoźnika jest dowieźć towar do urzędu przeznaczenia w terminie i z nienaruszonymi zamknięciami celnymi.

Czym jest NCTS

NCTS (New Computerised Transit System, Nowy Skomputeryzowany System Tranzytowy) to system elektroniczny, w którym żyje każda deklaracja T1. Komisja Europejska opisuje go jako transeuropejski cyfrowy system celny dla tranzytu unijnego i wspólnego, uruchomiony w 2004 roku i obowiązkowy od 2005 roku. Tworzą go krajowe aplikacje państw UE i stron Konwencji, które wymieniają komunikaty we wspólnej sieci, a w Fazie 6 podłączonych jest do niego 41 krajów.

Papierowej deklaracji w tym układzie nie ma. Zgłaszający składa T1 elektronicznie, urząd wyjścia ją rejestruje i nadaje numer MRN, a urząd przeznaczenia odsyła do systemu wynik kontroli. Dopiero wtedy urząd wyjścia zamyka przemieszczenie i zwalnia zabezpieczenie. Pojazd, który nie dojechał do urzędu przeznaczenia, zostawia w NCTS niezamknięte przemieszczenie, i od tego zaczyna się sprawa należności opisana niżej.

Faza 6 jest zgrana z unijnym systemem ICS2, więc w tranzycie drogowym deklaracja może nieść także dane bezpieczeństwa przy wprowadzeniu do UE. Polski NCTS2 PLUS działa tak od 3 sierpnia 2026 roku, dlatego numer listu CMR sprawdzają teraz dwa systemy, jak wyjaśnia tekst o CMR bez numeru.

Co z T1 widzi kierowca

Numer MRN i dokument towarzyszący. MRN to numer rejestracyjny deklaracji w systemie, po którym służby na każdym etapie widzą, co dzieje się z przesyłką.

W praktyce kierowcy potrzebne są trzy rzeczy: MRN, urząd przeznaczenia i termin dotarcia. Jeżeli coś pójdzie nie tak, na przykład pojazd utknie albo zmieni się trasa, to sprawa podmiotu procedury, nie kierowcy, i załatwia się ją przez system.

Ukraińska służba celna prowadzi w tej sprawie Helpdesk działający całodobowo: w dni robocze od 8:00 do 20:00 przez moduł wsparcia, pocztę i telefony, poza tymi godzinami na osobną skrzynkę monitoringu.

Czy T1 zdejmuje zgłoszenie SENT

W większości przypadków tak, ale nie jednym zdaniem, tylko osobno dla każdej grupy towarowej. W § 2 rozporządzenia o towarach objętych monitorowaniem niemal każdy ustęp zaczyna się tak samo: przepisu nie stosuje się do towarów objętych procedurą celną tranzytu, składowania, odprawy czasowej, przetwarzania, wywozu albo powrotnym wywozem.

Dla paliw, suszu tytoniowego, alkoholu etylowego skażonego, gazu płynnego i większości pozostałych grup procedura tranzytu zdejmuje więc obowiązek SENT. Jest jednak grupa, w której tranzyt nie ratuje wcale. Odzież i obuwie podlegają SENT od 17 marca 2026 roku (§ 1 pkt 10 rozporządzenia), a żadna procedura celna nie zdejmuje tam obowiązku. Ciężarówka z odzieżą na T1 przez Polskę potrzebuje zgłoszenia SENT tak samo jak bez T1. Pozostałe grupy i progi rozkłada na części wykaz towarów objętych SENT.

Czy T1 znaczy, że SENT nie jest potrzebny nigdy? Nie. Zwolnienie zależy od grupy towarowej, nie od samego faktu tranzytu, i tu najczęściej popełnia się błąd.

Czego T1 nie zdejmuje nigdy

Zgłoszenia RMPD. To dwa różne systemy i dwa różne reżimy: T1 celny, RMPD transportowy. Obowiązek zgłoszenia wynika z polskiego przepisu o przewozach międzynarodowych i nie zależy od procedury celnej, w której jedzie towar.

Schemat „jesteśmy na T1, więc nic nie składamy" kończy się na drodze kaucją 12 000 zł, a kto musi składać RMPD, nie zna żadnego wyjątku dla tranzytu.

Czy T1 daje priorytet w kolejce na granicy

Tylko razem z towarem kontrolowanym w pierwszej kolejności. Komunikat ukraińskiej celnej z 16 lipca 2026 roku o testowaniu priorytetu w eCherze wymienia T1 i karnet TIR obok statusu AEO i brzmi tak, jakby sama deklaracja dawała przewagę.

Tekst Reguł jest precyzyjniejszy. Pierwsze miejsce priorytetowe należy do pojazdu z towarem kontrolowanym w pierwszej kolejności, wiezionym przez AEO albo jadącym na karnecie TIR lub we wspólnej procedurze tranzytowej (p. 15 Reguł kolejności). Bez takiego towaru ani T1, ani karnet TIR same miejsca nie dają, inaczej niż status AEO, który stoi w trzecim miejscu osobno.

Uproszczenia, dzięki którym pojazd nie jedzie na urząd celny

Uproszczenia we wspólnej procedurze tranzytowej daje sama Konwencja, nie ukraiński kodeks. Jej dodatek I wymienia gwarancję generalną i zwolnienie z gwarancji, zamknięcia celne specjalnego typu, status upoważnionego nadawcy oraz status upoważnionego odbiorcy (art. 55 dodatku I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej).

Pozwolenie wydaje organ celny kraju, w którym prowadzona jest główna księgowość wnioskodawcy, a wniosek o status nadawcy składa się w kraju, w którym operacje tranzytowe mają się zaczynać. Stąd granica warta zapamiętania: status nadawcy działa dla operacji rozpoczynanych w kraju pozwolenia, nie wszędzie.

Ukraiński kodeks dokłada jedno zdanie, które rzadko bywa cytowane. Uproszczenie przyznane na podstawie Konwencji przedsiębiorstwo może stosować także do tranzytu wewnętrznego (art. 91-1 ust. 2).

Dla zleceniodawcy to realna różnica w czasie. Jeżeli nadawca ma status upoważnionego nadawcy, procedura otwiera się u niego, bez osobnego wjazdu na urząd celny. Tak samo po stronie odbiorcy, gdy to on ma pozwolenie.

Kto płaci, gdy procedura się nie zamknie

Podmiot procedury i jego gwarancja. Ukraiński kodeks celny mówi o tym wprost: ustalenie faktu i miejsca powstania obowiązku zapłaty należności przy tranzycie na warunkach Konwencji, wskazanie osób zobowiązanych, wyliczenie kwoty i kontrola zapłaty następują według postanowień samej Konwencji (art. 102-1 ust. 1).

Gwarancja nie jest formalnością, tylko warunkiem procedury. Przedsiębiorstwa ze statusem AEO-C mają wśród uproszczeń gwarancję generalną oraz jej obniżenie do 50 i do 30 procent albo zwolnienie z niej (art. 13 ust. 1 kodeksu). Dla zleceniodawcy to podpowiedź, u kogo procedura zamraża mniej pieniędzy.

Dla kierowcy wniosek jest krótki. Niepotwierdzone przybycie do urzędu przeznaczenia to nie drobiazg papierowy, tylko otwarte zobowiązanie na kwotę należności, a pierwszy poczuje je ten, kto procedurę otwierał. Dlatego zmiana trasy albo odbiorcy nigdy nie jest ustaleniem między kierowcą a magazynem.

Co robić

1. 1Podawajcie przewoźnikowi numer MRN i urząd przeznaczenia przed wyjazdem, nie na granicy.
2. 2Sprawdzajcie, czy wasz towar w ogóle podlega SENT, bo zwolnienie zależy od grupy, a nie od T1 jako takiego.
3. 3Żądajcie zgłoszenia RMPD niezależnie od T1, w zwykłym trybie.
4. 4Nie planujcie priorytetu w kolejce na samą deklarację, jeżeli towar nie podlega kontroli w pierwszej kolejności.
5. 5Pilnujcie terminu dostarczenia do urzędu przeznaczenia, bo na tym stoi cała procedura.

Czego nie robić

• ✗Nie traktujcie T1 jak uniwersalnego zwolnienia. Jest celne i zgłoszenia RMPD nie dotyczy w ogóle.
• ✗Nie zakładajcie, że tranzyt zdejmuje SENT z każdego towaru. Odzieży i obuwia z § 1 pkt 10 nie zwalnia żadna procedura celna.
• ✗Nie obiecujcie klientowi priorytetu w kolejce za sam T1. Bez towaru kontrolowanego w pierwszej kolejności Reguły miejsca nie dają.
• ✗Nie zmieniajcie trasy ani odbiorcy ustnie z kierowcą. Procedurę prowadzi podmiot procedury, a zmiany idą przez system.
• ✗Nie zostawiajcie MRN wyłącznie w telefonie spedytora. Numer jest potrzebny kierowcy w kabinie, bo o niego pytają na granicy.

Sigil obsługuje zgłoszenia RMPD. Deklarację tranzytową T1 otwiera podmiot wspólnej procedury tranzytowej w systemie NCTS i Sigil nie bierze w tym udziału.