DeCA w Hiszpanii, kabotaż tylko elektronicznie

Ciężarówka rozładowała się w Saragossie w poniedziałek rano. Spedytor od razu zaproponował kolejny załadunek, Madryt z rozładunkiem w Barcelonie, stawka przyzwoita, auto i tak stoi puste. Kierowca ma przy sobie blankiet CMR wypełniony ręcznie, jak zawsze. Tego samego ranka, 5 października 2026 r., ten blankiet przestał być wystarczającym dokumentem dla hiszpańskiego przewozu krajowego.

DeCA to hiszpański elektroniczny dokument kontroli administracyjnej, obowiązkowy od 5 października 2026 r., obejmujący wyłącznie przewozy krajowe po Hiszpanii i kabotaż. Przewozu międzynarodowego do Hiszpanii lub z Hiszpanii obowiązek nie dotyczy, tam dalej działa CMR. Dla polskiego przewoźnika oznacza to jedno: każda z trzech operacji kabotażowych w Hiszpanii wymaga od tej daty natywnie elektronicznego pliku z kodem QR, a papier przestał być dokumentem.

W skrócie: DeCA obowiązuje od 5 października 2026 r., a fazy bez sankcji ministerstwo nie przewidziało · obowiązek obejmuje przewozy krajowe po Hiszpanii i kabotaż, przewozy międzynarodowe zostają poza nim (art. 222 ROTT) · obowiązek ciąży jednocześnie na przewoźniku faktycznym i na nadawcy umownym, a w podzleceniu role przesuwają się o jedno ogniwo (art. 4 Orden FOM/2861/2012) · brak dokumentu kontroli to naruszenie poważne, od 401 do 600 € za przewóz (art. 141.17 LOTT) · naruszenie warunków kabotażu to już od 4 001 do 6 000 €, unieruchomienie pojazdu i utrata dobrej reputacji (art. 140.13 LOTT) · DeCA nie jest aplikacją ministerstwa, nie ma rejestracji ani centralnej platformy, plik robi firma sama lub przez dostawcę · ukraiński podwykonawca kabotażu w Hiszpanii wykonać nie może, bo prawo do kabotażu daje licencja wspólnotowa (art. 8 Reg. 1072/2009).

Czym jest DeCA i skąd wzięła się data 5 października

DeCA to dokument kontroli przewozu, który od 5 października 2026 r. istnieje wyłącznie w postaci elektronicznej. Pełna nazwa brzmi documento electrónico de control administrativo. Sam dokument nie jest nowy, obowiązek wożenia go w kabinie stoi w art. 222 ROTT, a jego treść w Orden FOM/2861/2012 od 2013 roku. Zmieniła się wyłącznie postać.

Data wzięła się z przepisu przejściowego. Disposición transitoria octava ustawy Ley 9/2025 o mobilności zrównoważonej dała dziesięć miesięcy od wejścia w życie na to, by dokument kontroli stał się cyfrowy. Ustawa weszła w życie 5 grudnia 2025 r., dziesięć miesięcy złożyło się na 5 października 2026 r. Wymagania techniczne wobec pliku ministerstwo opisało osobno, w Resolución z 5 czerwca 2026 r.

Okresu ulgowego nie będzie. Ministerstwo transportu odpowiedziało na to pytanie wprost w swoim FAQ: okres przejściowy wyczerpała sama ustawa, a żadnej dodatkowej fazy, w której za brak dokumentu cyfrowego się nie karze, przepisy nie przewidują.

Kogo DeCA wiąże, a kogo nie

DeCA jest obowiązkowy w przewozach wewnętrznych po terytorium Hiszpanii i w kabotażu, a przewozy międzynarodowe przebiegające częściowo przez Hiszpanię zostają poza obowiązkiem. Sformułowanie ministerstwa brzmi dosłownie: «los documentos de control administrativo son obligatorios en los transportes interiores y en las operaciones de cabotaje por territorio del Estado español, quedando fuera de esta obligación los transportes internacionales que discurran parcialmente por territorio español».

Drugie wyłączenie dotyczy rodzaju przewozu, nie trasy. DeCA wymagany jest tylko w przewozach publicznych, czyli wykonywanych zarobkowo na cudzym ładunku. Przewóz na potrzeby własne firmy, dla której transport jest działalnością pomocniczą, pod obowiązek nie podpada, bo Orden FOM/2861/2012 mówi w art. 1 o transportes públicos de mercancías. Poza obowiązkiem zostają też przeprowadzki, przewóz pojazdów uszkodzonych i usługi paczkowe o niewielkiej liczbie sztuk (art. 2 tego samego rozporządzenia).

Czy na przewóz Warszawa i Madryt potrzebny jest DeCA? Nie. To przewóz międzynarodowy, a dokumentem zostaje dla niego CMR. Ministerstwo osobno podkreśliło, że elektroniczny CMR w przewozach międzynarodowych od 5 października obowiązkowy się nie stał.

Co dokładnie musi znaleźć się w DeCA

DeCA zawiera osiem danych obowiązkowych, a za każdą odpowiada konkretna strona. Wykaz stoi w art. 6 Orden FOM/2861/2012, a podział odpowiedzialności w art. 7 tego samego rozporządzenia. Cyfryzacja wykazu nie ruszyła, zmieniła tylko nośnik.

Ostatnia pozycja ma praktyczny skutek, który łatwo przeoczyć. Jeśli po rozpoczęciu przewozu pojazd zostaje zmieniony, nową rejestrację trzeba wpisać do dokumentu, i jest to obowiązek firmy transportowej. Wpisać można dwoma sposobami: dopisać nowe dane do tego samego PDF wraz z przyczyną zmiany, albo wygenerować nowy PDF z nowym adresem i nowym kodem QR. W drugim przypadku stary plik trzeba zachować.

Jak ma wyglądać sam plik

Plik DeCA to PDF do 5 MB wygenerowany przez program z danych, a nie skan. Resolución z 5 czerwca 2026 r. opisuje to jednoznacznie: dokument powstaje przez przekształcenie danych ustrukturyzowanych w czytelny plik, a zeskanowany obraz papierowego blankietu dokumentem nie jest.

Reszta wymagań dotyczy tego, jak inspektor sięgnie po plik na drodze:

• każdy plik ma własny adres internetowy zaczynający się od https (TLS 1.2 lub nowszy);
• adres oddaje PDF od razu, bez strony logowania, bez hasła i bez przycisku pobierania;
• w samym PDF osadzony jest kod QR z tym adresem;
• kierowca wiezie kopię w telefonie albo na papierze i okazuje dokument lub sam kod QR;
• plik przechowuje się co najmniej rok, a adres można wyłączyć siedem dni po zakończeniu usługi.

Rejestrować się nigdzie nie trzeba, i warto to powiedzieć osobno, bo wokół tego narosło najwięcej nieporozumień. Ministerstwo odpowiada wprost, że DeCA nie jest jego aplikacją, centralnej platformy nie ma, niczego nigdzie się nie wgrywa, a certyfikacji podlegają nie programy do DeCA, lecz platformy eFTI, co jest osobną historią.

Kto odpowiada, gdy przewóz idzie przez podzlecenie

Odpowiadają dwaj, a role wyznacza koniec łańcucha, nie kolejność podpisanych umów. Obowiązek sporządzenia dokumentu ciąży jednocześnie na przewoźniku faktycznym i na nadawcy umownym (art. 4 Orden FOM/2861/2012).

Gdy przewoźnik A podzleca przewóz przewoźnikowi B, przewoźnikiem faktycznym staje się B, a A staje się nadawcą umownym ze wszystkimi obowiązkami tej roli. Dla polskiej firmy, która bierze hiszpański kabotaż i oddaje go dalej, oznacza to odpowiedzialność za dane nadawcy, przewoźnika, trasy i ładunku. Obie strony odpowiadają też za to, by dokument był w kabinie, przy czym nadawca umowny zwalnia się, jeśli udowodni, że dokument wystawił.

Dlaczego ukraiński podwykonawca tego kabotażu nie wykona

Firma z licencją ukraińską kabotażu w Hiszpanii wykonać nie może, i DeCA nie jest tu głównym problemem. Prawo do kabotażu w Unii daje jeden dokument, licencja wspólnotowa. Art. 8 Reg. (WE) 1072/2009 przyznaje to prawo przewoźnikowi będącemu posiadaczem licencji wspólnotowej, a ukraińska licencja krajowa nią nie jest. Umowa Ukraina UE tego nie zmienia, bo jej artykuł 2 wprost wyłącza przewozy wewnątrz państwa członkowskiego spoza zakresu umowy.

Dla spedytora, który zleca, ma to konkretny skutek. Zlecenie hiszpańskiego kabotażu przewoźnikowi z ukraińską licencją kończy się unieruchomieniem pojazdu i kwotą od 4 001 do 6 000 €, a zleceniodawca zostaje w tym przewozie nadawcą umownym. O tym, które cztery rodzaje przewozów są w ogóle dostępne przewoźnikowi z Ukrainy, jest osobny tekst o rodzajach przewozów i zezwoleniach.

Dla kierowcy z ukraińskim paszportem w polskiej ciężarówce jest jeszcze jeden dokument sprawdzany razem z resztą. To świadectwo kierowcy, po hiszpańsku certificado de conductor, wydawane przez państwo, które wydało licencję wspólnotową. Jego brak w kabinie kosztuje 601 €, a wykonywanie przewozu w ogóle bez takiego świadectwa to już 2 001 € i utrata dobrej reputacji firmy. Samego świadectwa nie potrzebuje kierowca ze statusem rezydenta długoterminowego UE, bo Orden TRM/59/2025 zwolniła takich kierowców z tego obowiązku od 29 stycznia 2025 r.

Co pokazują nasze własne dane o kabotażu

W naszej bazie nie ma ani jednego zgłoszenia kabotażowego. Na 05.10.2026 jest w niej 6 469 zgłoszeń RMPD, z czego 6 454 mają wypełniony rodzaj przewozu: 5 749 dwustronnych, 703 tranzytowe, 2 do państwa trzeciego i zero kabotażowych. Zero przez dwa lata to nie przypadek statystyczny, lecz odbicie tego, że ukraińska licencja prawa do kabotażu nie daje.

Hiszpania w tej bazie też występuje, ale inaczej, niż można by sądzić. Zgłoszeń, w których Hiszpania stoi jako miejsce załadunku albo rozładunku, jest dokładnie sześć, i wszystkie sześć sklasyfikowano jako tranzyt, czyli przewóz Ukraina i Hiszpania przez Polskę. Ani jednego przewozu, w którym Hiszpania stoi po obu stronach, baza nie zawiera. Dokładnie taki przewóz wymagałby DeCA.

Czy można okazać inspektorowi CMR zamiast DeCA

Nie, jeśli chodzi o papierowy blankiet. Formatu CMR użyć wolno, i ministerstwo wprost to dopuszcza, bo dokument kontroli ma swobodną edycję (art. 5 Orden FOM/2861/2012). Ale format i charakter prawny to dwie różne rzeczy.

Ministerstwo tłumaczy różnicę tak: w przewozie krajowym można użyć układu blankietu CMR, jeśli tak wygodniej, lecz nie oznacza to, że usługa jest wykonywana pod konwencją CMR, bo do przewozu krajowego konwencja się nie stosuje. Zostają dwa warunki: w blankiecie muszą znaleźć się wszystkie osiem danych z art. 6, a role nadawcy umownego i przewoźnika faktycznego muszą być oznaczone wyraźnie i osobno. O tym, które dane CMR i gdzie trafiają w polskim zgłoszeniu, jest osobny tekst o polach CMR w formularzu RMPD. I sam blankiet musi być plikiem elektronicznym według Resolución.

Przy towarach niebezpiecznych dokumenty są dwa, nie jeden. Dokument przewozowy ADR i DeCA to różne dokumenty o różnej treści, można je wieźć osobno albo zebrać w jeden plik, ale DeCA w każdym wypadku musi być elektroniczny.

Ile kosztuje błąd

Drugie naruszenie bardzo poważne w ciągu dwunastu miesięcy kosztuje już od 6 001 do 18 000 €. Liczy się każde wcześniejsze naruszenie bardzo poważne, niekoniecznie to samo (art. 143.1 lit. j LOTT).

Przepis o dokumencie kontroli warto przeczytać dosłownie, bo karze nie tylko kierowcę. Naruszenia dopuszcza się także firma, która nie zadbała, by kierowcy dysponowali obowiązkową dokumentacją w postaci papierowej lub elektronicznej. Dla porównania z kwotami polskimi: jedna rozbieżność między CMR a zgłoszeniem SENT kosztuje w Polsce 12 000 zł, i jest o tym osobny rozbiór kar.

Co zrobić

1. 1Ustalcie w zleceniu, kto generuje DeCA, bo obowiązek ciąży na obu stronach i domyślnie nie wykonuje go nikt.
2. 2Policzcie operacje kabotażowe: trzy w ciągu siedmiu dni od pełnego rozładunku poprzedniego przewozu międzynarodowego, a po ostatniej cztery dni przerwy dla tego samego pojazdu w tym samym państwie (art. 8 ust. 2a Reg. 1072/2009). Te trzy operacje wolno rozłożyć na kilka państw, w każdym najwyżej jedną i w ciągu trzech dni od pustego wjazdu na jego terytorium.
3. 3Sprawdźcie link do pliku z obcego telefonu, bez logowania. Jeśli PDF nie pobrał się od razu, inspektor też go nie dostanie.
4. 4Wydajcie kierowcy kopię przed wyjazdem, w telefonie albo na papierze, razem z kodem QR.
5. 5Włóżcie do kabiny świadectwo kierowcy, jeśli za kierownicą jest obywatel Ukrainy, i sprawdźcie, że wydało je to samo państwo co licencję.
6. 6Wpiszcie zmianę pojazdu do dokumentu, jeśli nastąpi w trasie, i zachowajcie plik pierwotny.
7. 7Przechowujcie pliki co najmniej rok, to osobny obowiązek, karany niezależnie od kontroli drogowej.

Czego nie robić

• ✗Nie podzlecajcie hiszpańskiego kabotażu przewoźnikowi z licencją ukraińską, bo to 4 001 € i unieruchomione auto. ✓ Podzlecajcie firmie z licencją wspólnotową.
• ✗Nie skanujcie papierowego blankietu i nie nazywajcie skanu dokumentem DeCA, skan dokumentem nie jest. ✓ Generujcie PDF z danych w programie.
• ✗Nie chowajcie pliku za logowaniem ani hasłem, adres ma oddawać PDF od razu. ✓ Sprawdźcie link w trybie incognito przed wyjazdem.
• ✗Nie czekajcie na okres ulgowy, ministerstwo go nie przewidziało. ✓ Liczcie się z karą za każdy przewóz bez dokumentu od 5 października.
• ✗Nie zakładajcie, że DeCA jest potrzebny na przewóz międzynarodowy do Hiszpanii. ✓ Dla przewozu międzynarodowego dokumentem zostaje CMR.

Sigil obsługuje polskie zgłoszenia RMPD przez PUESC. Hiszpańskiego DeCA nie generujemy ani nie składamy, ten tekst wyjaśnia cudzą procedurę, żeby nie stracić auta na cudzym rynku.