Ukraiński przewoźnik z Polski do Niemiec, co wolno

Spedytor z Poznania miał ładunek do Hamburga i wolnego ukraińskiego przewoźnika, który właśnie rozładował się pod Poznaniem. Stawka pasowała obu stronom, zezwoleń przewoźnik nie miał, bo od 2022 roku ich nie potrzebował. Zlecenie poszło, przewoźnik złożył RMPD i wpisał w formularzu „transport dwustronny”, bo tak wpisywał zawsze. Na pierwszej kontroli w Polsce ten kurs policzono inaczej, a kaucję pobrano na miejscu.

Kurs z załadunkiem w Polsce i rozładunkiem w Niemczech to dla przewoźnika z Ukrainy przewóz do lub z państwa trzeciego, nie dwustronny i nie tranzyt. Umowa Ukraina UE tego nie pokrywa: jej art. 4 daje zamkniętą listę dozwolonych przejazdów, a przewóz między dwoma państwami UE do tej listy nie należy. Na taki kurs potrzebne jest polskie zezwolenie rodzaju do lub z państwa trzeciego albo zezwolenie EKMT, a zgłoszenie RMPD składa się w każdym z tych przypadków tak samo.

Krótko: polskie prawo zna cztery rodzaje przewozów, każdy z własnym rodzajem zezwolenia: dwustronny, tranzytowy, do lub z państwa trzeciego, kabotaż (§ 2 rozporządzenia o zezwoleniach) · „państwo trzecie” określa się względem państwa wpisanego w zezwoleniu: takie zezwolenie uprawnia do przewozu między Polską a państwem innym niż wpisane (§ 4 ust. 1 pkt 4) · umowa Ukraina UE pokrywa wyłącznie przewóz między Stronami i tranzyt, a przewóz między państwami UE wyłącza wprost (art. 2) · art. 4 umowy to zamknięta lista czterech typów przejazdów, a umowa obowiązuje do 31.03.2027 · kurs z Polski do Niemiec dla przewoźnika z Ukrainy to przewóz do państwa trzeciego, potrzebne zezwolenie albo EKMT · kurs z Łotwy do Niemiec przez Polskę to dla polskiego prawa tranzyt, bo w Polsce nie ma ani załadunku, ani rozładunku · zgłoszenie RMPD jest wymagane we wszystkich czterech rodzajach, kabotaż włącznie (art. 28b ust. 1 i 2), a błąd w klasyfikacji to 12 000 zł.

Jakie cztery rodzaje przewozów zna polskie prawo

Polskie prawo zna cztery rodzaje przewozów i dla każdego przewiduje odrębny rodzaj zezwolenia. Lista stoi w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zezwoleń na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy oraz przewóz kabotażowy, a warunki wykorzystania każdego zezwolenia w § 4 tego samego rozporządzenia.

Klasyfikacja opiera się na dwóch rzeczach: gdzie towar wzięto i gdzie go oddaje się. Państwo rejestracji przewoźnika samo rodzaju przewozu nie wyznacza, wyznacza natomiast, jakie państwo jest wpisane w zezwoleniu. Dla firmy z Ukrainy w zezwoleniu stoi Ukraina i od tego odbija się reszta.

Co naprawdę pozwala umowa Ukraina UE

Umowa Ukraina UE daje dwa prawa i nie daje trzeciego: przewóz między Stronami i tranzyt, ale nie przewóz wewnątrz Unii. Art. 2 umowy mówi to wprost, a sformułowanie warto przeczytać dosłownie: „The carriage of goods by road within a Member State of the European Union or between Member States of the European Union is outside the scope of this Agreement”.

Art. 4 umowy wymienia dozwolone przejazdy i lista jest zamknięta. Dozwolone są cztery typy:

• przejazd z ładunkiem, którego miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu leżą na terytorium dwóch różnych Stron;
• przejazd z terytorium Strony na terytorium tej samej Strony tranzytem przez drugą Stronę;
• przejazd z ładunkiem do lub z terytorium Strony do państwa trzeciego tranzytem przez drugą Stronę;
• przejazd bez ładunku związany z jednym z trzech powyższych.

Komisja Europejska opisuje to jako częściową liberalizację, która daje „transit and bilateral transport rights”, i właśnie dlatego zezwolenia na takie kursy nie są potrzebne.

Czy na podstawie umowy można wziąć ładunek w Polsce i zawieźć go do Niemiec? Nie. Oba punkty leżą na terytorium jednej Strony, czyli Unii, a przewóz między państwami UE art. 2 wyłącza z zakresu umowy. Termin obowiązywania samej umowy przedłużono do 31 marca 2027 r.

Dlaczego kurs z Polski do Niemiec to przewóz do państwa trzeciego

Załadunek w Polsce z rozładunkiem w Niemczech jest dla przewoźnika z Ukrainy przewozem do lub z państwa trzeciego. Mechanika jest prosta: zezwolenie tego rodzaju uprawnia do przewozu między terytorium Polski a terytorium państwa innego niż wpisane w zezwoleniu (§ 4 ust. 1 pkt 4). W zezwoleniu ukraińskiej firmy stoi Ukraina, rozładunek jest w Niemczech, więc Niemcy są tym „innym” państwem.

Takich zezwoleń polski organ nie wydaje przewoźnikowi bezpośrednio. Wysokość kontyngentu Polska ustala w drodze porozumienia z właściwymi władzami drugiego państwa (art. 29c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), a blankiety tych zezwoleń Główny Inspektor Transportu Drogowego wytwarza i przekazuje za granicę (art. 29c ust. 2). Praktycznie oznacza to, że przewoźnik dostaje blankiet przez stronę ukraińską z uzgodnionej kwoty, a nie kupuje go w drodze.

Drugą możliwą podstawą jest zezwolenie EKMT, wielostronne zezwolenie Międzynarodowego Forum Transportu. Ustawa wymienia je obok zwykłego zezwolenia (art. 28b ust. 1), a formularz RMPD ma dla niego osobne pola: numer, okres ważności i oznaczenie państwa siedziby przewoźnika (art. 28b ust. 3 pkt 10 lit. a).

EKMT obejmuje przewozy między państwami członkowskimi systemu i tranzyt przez nie, a Ukraina, Polska, Łotwa i Niemcy do systemu należą. Ma jednak ograniczenie, o którym spedytor dowiaduje się przy trzecim kursie. Po pierwszym przewozie z ładunkiem między państwem siedziby a innym państwem członkowskim przewoźnik może wykonać najwyżej trzy przewozy z ładunkiem, w których państwo siedziby nie uczestniczy. Potem pojazd musi wrócić do państwa siedziby, z ładunkiem albo pusty (pkt 3.13 Przewodnika użytkownika wielostronnego kontyngentu EKMT, wydanie ze stycznia 2026 r.).

Czy kurs z Polski do Niemiec można wykonać na EKMT? Tak, ale nie więcej niż trzy pod rząd. Przejazdy bez ładunku poza państwem siedziby do tego limitu nie wchodzą, bo nie są operacją transportową, a przewóz albo przejazd pusty do Ukrainy lub tranzytem przez nią liczy się jako powrót. EKMT nie daje też prawa do kabotażu (pkt 4.3) i nie jest ważne na przewóz między państwem członkowskim a państwem spoza systemu (pkt 3.2).

Jak klasyfikować kurs z Łotwy do Niemiec przez Polskę

Kurs z załadunkiem na Łotwie i rozładunkiem w Niemczech jest dla polskiego prawa tranzytem, a nie przewozem do państwa trzeciego. Powód jest ten, że w Polsce nie ma ani załadunku, ani rozładunku, a zezwolenie na państwo trzecie opisuje przewóz właśnie między Polską a innym państwem (§ 4 ust. 1 pkt 4). Tam, gdzie Polska nie jest ani początkiem, ani końcem przewozu, tego rodzaju zezwolenia nie ma do czego zastosować.

Łatwo tu pomylić dwie różne rzeczy. „Przewóz między państwami trzecimi” w mowie potocznej spedytora oznacza każdy kurs, w którym nie ma ani Ukrainy, ani państwa rejestracji: to handlowy opis operacji, a nie kategoria polskiego zezwolenia. Polskie prawo patrzy węziej, tylko na swoje terytorium, i pyta o jedno: czy towar w Polsce bierze się, oddaje, czy tylko przez nią przejeżdża. Ładunek z Łotwy do Niemiec Polskę tylko przejeżdża, więc tranzyt.

Umowa Ukraina UE tego kursu i tak nie pokrywa, bo Łotwa i Niemcy to dwa państwa UE, czyli jedna Strona. Dlatego na polski odcinek potrzebne jest zezwolenie tranzytowe albo EKMT z tym samym limitem trzech przewozów, a osobno potrzebne są podstawy wjazdu na Łotwę i do Niemiec według ich reguł. Kto w ogóle musi składać zgłoszenie i od kiedy, rozbiera tekst Kto musi składać RMPD i od kiedy.

Dlaczego „państwo trzecie” znaczy trzy różne rzeczy

Wyrażenie „państwo trzecie” ma w tym temacie trzy różne znaczenia, a pomyłka między nimi rodzi większość błędów w klasyfikacji.

Stąd wniosek nieoczywisty: Niemcy nie są „państwem trzecim” w rozumieniu umowy Ukraina UE, bo są częścią Strony. I te same Niemcy są „państwem trzecim” w rozumieniu polskiego zezwolenia, bo w zezwoleniu stoi Ukraina. Jedno wyrażenie, dwa przeciwne wnioski, oba prawidłowe w swoim dokumencie.

Czy zgłoszenie RMPD jest potrzebne w każdym z tych przypadków

Zgłoszenie RMPD jest potrzebne we wszystkich czterech rodzajach przewozu. Ustawa wiąże obowiązek nie z rodzajem kursu, a z trzema sytuacjami naraz: gdy do przewozu wymagane jest zezwolenie, gdy przewóz wykonywany jest na zezwoleniu EKMT i gdy umowa międzynarodowa zwalnia z obowiązku posiadania tych zezwoleń (art. 28b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Kabotaż ma własny ustęp w tym samym artykule (art. 28b ust. 2), więc i on bez zgłoszenia się nie wykonuje.

Ta konstrukcja łamie najczęstszą nadzieję: „zezwolenia nie potrzebuję, więc i zgłoszenia nie potrzebuję”. Odwrotnie, zwolnienie z zezwolenia jest jedną z podstaw obowiązku, a nie wyjątkiem od niego. Właśnie dlatego formularz ma pole na podstawę prawną zwolnienia (art. 28b ust. 3 pkt 10 lit. b): rejestr chce wiedzieć, dlaczego zezwolenia nie ma.

Przejazd pusty obowiązku nie zdejmuje. Formularz ma osobne pole o tym, czy przewóz wykonywany jest z ładunkiem czy bez (art. 28b ust. 3 pkt 8), a sama umowa Ukraina UE wymienia przejazdy bez ładunku w art. 4 jako odrębny dozwolony typ.

Co wybrać w formularzu RMPD

W formularzu RMPD rodzaj przewozu i podstawa to dwa różne pola i muszą się ze sobą zgadzać. Rodzaj przewozu ma te same cztery wartości co rozporządzenie o zezwoleniach: transport dwustronny, transport tranzytowy, transport państwa trzeciego, kabotaż. Podstawa to albo numer zezwolenia, albo zezwolenie EKMT z okresem ważności, albo brak obowiązku zezwolenia z odesłaniem do konkretnej normy umowy.

Słownik podstaw zwolnienia w PUESC powtarza art. 4 umowy punkt po punkcie. Wariant A to przejazd między terytoriami dwóch różnych Stron, B to przejazd na terytorium tej samej Strony tranzytem przez drugą. Wariant C to przejazd do lub z terytorium Strony do państwa trzeciego, D to przejazd bez ładunku związany z poprzednimi. Dla kursu z Polski do Niemiec nie ma w tym słowniku wariantu, który taki kurs by opisywał, i nie jest to luka słownika, a odbicie art. 2 umowy.

Czy można wybrać wariant ogólny „przejazd na podstawie umowy między Ukrainą i UE” i nie wnikać? Formalnie można, praktycznie ryzykownie. Wykonywanie międzynarodowego przewozu niezgodnie z przepisami umowy międzynarodowej to odrębna kara 12 000 zł (załącznik nr 3, lp. 3.2), a nieprawdziwe dane w zgłoszeniu kolejna taka sama. Jak każde pole formularza wiąże się z listem przewozowym, rozbiera tekst Co przenosi się z CMR do RMPD100, a co nie.

Czy ukraiński przewoźnik może wykonać kabotaż w Polsce

Kabotaż w Polsce ukraiński przewoźnik wykonać może, ale tylko z zezwoleniem na przewóz kabotażowy, a uzyskać je jest trudno. Zezwolenie wydaje Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją administracyjną (art. 29 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), a do wniosku trzeba dołączyć co najmniej dwie pozytywne opinie organizacji o zasięgu ogólnokrajowym zrzeszających przewoźników drogowych (art. 29 ust. 2). To nie blankiet z kontyngentu, a decyzja w sprawie.

Umowa Ukraina UE prawa do kabotażu nie daje: przewóz wewnątrz państwa UE art. 2 wyłącza z zakresu umowy tym samym zdaniem, co przewóz między państwami UE. Ustawa przewiduje kabotaż bez zezwolenia na podstawie umowy międzynarodowej (art. 29a ust. 1), ale do tego potrzebna jest umowa, która takie prawo daje, a obowiązująca umowa z UE go nie daje.

Kabotaż bez wymaganego zezwolenia kosztuje 12 000 zł i tyle samo kosztuje kabotaż niezgodnie z warunkami określonymi dla tego przewozu (załącznik nr 3, lp. 3.5 i 3.6). Razem ze zgłoszeniem RMPD, którego kabotaż też wymaga, to dwa niezależne obowiązki z dwiema odrębnymi karami.

Co pokazują nasze dane

Według naszych danych ukraiński przewoźnik niemal zawsze wozi dwustronnie, a przewóz do państwa trzeciego zdarza się w pojedynczych kursach. W 5 710 deklaracjach, które dziesięciu przewoźników zaciągnęło do Sigil ze swojej historii w PUESC za okres od 30.10.2024 do 25.09.2026, rozkład jest taki: 5 066 dwustronnych, 642 tranzytowe, 2 do państwa trzeciego, kabotażu ani jednego.

Obie deklaracje na państwo trzecie złożono na zezwoleniu EKMT, nie na umowie. To najlepsza ilustracja reguły z art. 2: tam, gdzie kurs wychodzi poza umowę, podstawą staje się zezwolenie. W 274 deklaracjach, które jedenaście firm złożyło przez Sigil od 12.06 do 25.09.2026, do państwa trzeciego nie ma ani jednej, a tranzytowych jest osiem.

To dane naszej platformy, nie rynku: jedenaście firm nie jest przekrojem branży. Kierunek pokazują jednak ten sam, co konstrukcja umowy: niemal cały wolumen ukraińskiego przewoźnika leży w dwóch dozwolonych typach, a kurs poza nimi jest decyzją, którą trzeba przygotować osobno.

Ile kosztuje błąd w klasyfikacji

Błąd w klasyfikacji kosztuje 12 000 zł, a w taryfikatorze jest dla niego nie jedna pozycja, a kilka. Kwoty pochodzą z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Pieniądze nie są całą ceną. Jeżeli kontrola wykryje przewóz bez wymaganego zgłoszenia, organ kieruje albo usuwa pojazd na najbliższy parking strzeżony na koszt przewoźnika, a przewóz może być kontynuowany dopiero po przesłaniu zgłoszenia i uzyskaniu numeru referencyjnego (art. 89a1 ust. 1a). Ładunek stoi razem z ciężarówką.

Pozycje nie wykluczają się wzajemnie. Kurs z Polski do Niemiec bez zezwolenia na państwo trzecie i z wybranym w formularzu przewozem dwustronnym daje podstawę i do lp. 3.1, i do lp. 3.2a. Pełną tabelę kar obu systemów zebrano w tekście Kary SENT i RMPD 2026.

Co robić

1. 1Ustalaj rodzaj przewozu po dwóch punktach: państwo załadunku i państwo rozładunku, a nie po liczbie granic na trasie.
2. 2Sprawdzaj przed zleceniem, czy oba punkty leżą poza Polską, czy jeden z nich jest w Polsce: od tego zależy, czy to tranzyt, czy państwo trzecie.
3. 3Zlecaj kurs z załadunkiem w Polsce i rozładunkiem w innym państwie UE tylko przewoźnikowi, który ma zezwolenie na państwo trzecie albo ważne EKMT.
4. 4Pytaj o numer i rodzaj zezwolenia przy zleceniu, a nie po załadunku.
5. 5Licz limit trzech przewozów na EKMT, jeżeli zlecasz temu samemu pojazdowi kolejne kursy wewnątrz Unii.
6. 6Wpisuj w zleceniu, kto składa zgłoszenie RMPD i na jakiej podstawie, żeby nie okazało się to na kontroli.
7. 7Pamiętaj, że zwolnienie z zezwolenia nie zwalnia ze zgłoszenia RMPD.

Czego nie robić

• ✗Nie traktuj umowy Ukraina UE jako przepustki na dowolny kurs po Europie. Pokrywa przewóz między Stronami i tranzyt, a kurs między państwami UE to 12 000 zł za przewóz niezgodny z umową.
• ✗Nie zakładaj, że skoro przewoźnik jeździł u Ciebie dwustronnie, to jest gotowy na kurs wewnątrz Unii. Rodzaj przewozu czyta się z trasy, nie z historii współpracy.
• ✗Nie planuj kabotażu bez zezwolenia od Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Dwie pozytywne opinie organizacji przewoźników to warunek wniosku, nie formalność.
• ✗Nie licz na to, że przejazd pusty się nie liczy. Formularz ma osobne pole o ładunku, a umowa wymienia przejazdy bez ładunku jako odrębny typ.
• ✗Nie wypuszczaj zestawu, dopóki nie wiadomo, na jakiej podstawie jedzie. Bez zgłoszenia ciężarówka jedzie na parking strzeżony na koszt przewoźnika, a ładunek stoi z nią.

Gdzie tu miejsce na technologię

Sigil prowadzi zgłoszenie RMPD i nie decyduje za dyspozytora, jaki rodzaj przewozu ten wykonuje. Rodzaj przewozu i podstawa to pola, które potwierdza człowiek, bo właśnie one rozstrzygają o legalności kursu, a błąd w nich ustawa traktuje jak dane niezgodne ze stanem faktycznym. Dane z CMR przenoszone są do deklaracji jeden do jednego, dyspozytor zestawia je z oryginałem, i dopiero po potwierdzeniu zgłoszenie idzie do PUESC pod danymi samego przewoźnika.

Słownik podstaw zwolnienia Sigil trzyma w tej postaci, w jakiej wydaje go PUESC, z pełnym tekstem każdego wariantu w czterech językach. Dyspozytor widzi, co wybiera, a nie trzycyfrowy kod.

Sigil obsługuje deklaracje RMPD. Zezwolenia na przewóz wydają organy, nie platforma, i żadnego zezwolenia system za przewoźnika nie uzyskuje.