Tachograf u przewoźnika z Ukrainy, kiedy i jaki

Spedytor załadował ukraiński zestaw w Lublinie w czwartek po południu. W piątek rano przewoźnik napisał, że kierowca stoi na kontroli WITD i nie wie, kiedy pojedzie dalej. Inspektor poprosił o kartę kierowcy i wydruki za poprzednie dni, a kierowca miał przy sobie tylko kartę, bo miesiąc wcześniej jeździł inną ciężarówką. Klient spedytora pytał o jedno, czyli kiedy towar będzie w Poznaniu. Odpowiedź zależała od dokumentu, o który spedytor nigdy nie zapytał.

Ta strona o tachografie w całości: co to za urządzenie, kiedy jest obowiązkowe u przewoźnika z Ukrainy, które z pokoleń wystarcza, co kierowca okazuje na kontroli i gdzie tachograf graniczy z RMPD oraz geolokalizacją SENT.

Krótko: tachograf obowiązuje przy przewozie towarów powyżej 3,5 tony, krajowym i międzynarodowym, zgodnie z p. 3 rozdziału I ukraińskiego Положення z nakazu nr 340 · tachograf cyfrowy według AETR obowiązuje w pojazdach zarejestrowanych po raz pierwszy od 16 czerwca 2010 roku, a starszy pojazd może jechać za granicę z analogowym · smart tachograf w wersji G2V2 obowiązuje tylko tam, gdzie zbiegają się trzy warunki, czyli pierwsza rejestracja w Ukrainie po 30 czerwca 2026, przewóz międzynarodowy towarów i wykonywanie go na podstawie umowy z UE · w prawie unijnym smart tachograf jest dla ukraińskiego przewoźnika uprawnieniem, nie obowiązkiem (art. 2 decyzji nr 2/2025 Wspólnego Komitetu) · kierowca wozi zapisy za 56 dni i dzień kontroli, bo tyle od 31 grudnia 2024 wymaga UE, a od 26 lipca 2026 także ukraińskie Положення · weryfikację okresową urządzenia wykonuje się co dwa lata, a karta kierowcy działa do 5 lat · tachograf nie zastępuje ani zgłoszenia RMPD, ani lokalizatora SENT GEO, bo pozycję zapisuje raz na trzy godziny jazdy.

Czym jest tachograf

Tachograf to urządzenie, które samo zapisuje czas jazdy, przerwy i odpoczynek kierowcy, a w nowszych wersjach także pozycję pojazdu. Generacji jest kilka i różnią się nie przyciskami, lecz tym, co rejestrują: analogowy zapisuje na papierową tachokartę, cyfrowy w pamięć i na kartę kierowcy, a smart dodaje pozycję, zdalne wykrywanie manipulacji oraz interfejs dla systemów transportowych.

Słowa „tachograf cyfrowy" w ogłoszeniu o sprzedaży pojazdu nie mówią o generacji nic. Czym generacje się różnią, jak rozpoznać swoją i co z nich uznaje UE, rozbiera tekst o generacjach tachografów.

Kiedy tachograf jest obowiązkowy u przewoźnika z Ukrainy

Obowiązek wiąże się z masą i rodzajem przewozu, nie z granicą. Ukraińskie Положення o czasie pracy i odpoczynku kierowców stosuje się do krajowych i międzynarodowych przewozów towarów, jeżeli maksymalna dopuszczalna masa techniczna razem z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony (p. 3 rozdziału I).

Na to nakłada się umowa AETR. Dla pojazdu zarejestrowanego w Ukrainie obowiązuje ona na całej trasie, nie tylko na odcinku europejskim. Dla spedytora oznacza to prostą rzecz: tachograf nie jest polskim wymogiem zaczynającym się na szlabanie i wyjazd z Polski go nie zdejmuje.

Próg 3,5 tony nie jest przypadkowy, bo zbiega się z progiem, od którego zaczyna się zgłoszenie RMPD. Co z tym robią lżejsze pojazdy, opisuje tekst o RMPD do 3,5 tony.

Które pokolenie wystarcza

Trzy generacje stoją w przepisach obok siebie i to myli najczęściej.

Co czyni smart tachograf inteligentnym, definiuje art. 1 decyzji nr 2/2025 Wspólnego Komitetu przez art. 8, 9 i 10 rozporządzenia 165/2014, a specyfikację bierze rozporządzenie 2016/799, w którym znakiem wyróżniającym Ukrainy jest „UA".

Czy smart tachograf obowiązuje od 1 lipca 2026 roku

Całą flotę czy tylko część pojazdów? Tylko część. Warunki z p. 1 rozdziału VI Положення działają łącznie: pierwsza rejestracja państwowa w Ukrainie po 30 czerwca 2026 roku, międzynarodowy przewóz towarów i wykonywanie go na podstawie umowy między Ukrainą a UE. Przyczepy i naczepy są wyłączone wprost.

Jeżeli choć jeden warunek się nie zbiega, G2V2 nie jest wymagany, a tachograf cyfrowy według AETR pozostaje legalny. Obowiązku doposażenia starszego parku w prawie ukraińskim dziś nie ma. Pełny rozbiór trzech warunków, razem z tym, dlaczego to sprawa dostępu do rynku po 31 marca 2027 roku, leży w tekście o smart tachografie G2V2.

Co kierowca okazuje na kontroli

Kierowca okazuje kartę kierowcy wraz z zapisami odręcznymi i wydrukami za dzień kontroli i poprzednie 56 dni. W UE ten okres obowiązuje od 31 grudnia 2024, kiedy pakiet mobilności podwoił dawne 28 dni (art. 36 rozporządzenia 165/2014 w brzmieniu rozporządzenia 2020/1054). Ukraińskie Положення od 26 lipca 2026 roku wymaga tych samych 56 dni i dnia kontroli. Sama umowa AETR mówi nadal o 28 dniach, ale firma przygotowana na 28 nie spełnia obowiązku ukraińskiego, więc miarą dla kursu do Polski jest 56.

Przewoźnik dodatkowo przechowuje dane z tachografu każdego kierowcy 12 miesięcy od ostatniego zapisu. Ile żyją same zgłoszenia i dokumenty do nich, zbiera tekst o terminach przechowywania RMPD i SENT, a co inspektor robi z tymi danymi na drodze, opisuje tekst o kontroli drogowej RMPD.

Karta kierowcy, serwis i terminy

Bez karty kierowcy tachograf cyfrowy i smart nie zapisuje, kto siedział za kółkiem. Kartę wydaje się na okres do 5 lat, w ciągu 20 dni roboczych od rejestracji wniosku, a przy utracie prawo wymaga nie tylko wniosku w siedem dni, ale i ogłoszenia informacji w środkach masowego przekazu. Wszystkie terminy zbiera tekst o karcie kierowcy do tachografu.

Samo urządzenie żyje według trzech różnych procedur, które w rozmowie zlewają się w jedną. Adaptacja, czyli kalibracja według AETR, idzie po zdarzeniu, weryfikacja okresowa co dwa lata, a legalizacja osobno, w uprawnionym laboratorium. Kiedy która jest potrzebna i dlaczego zmiana typorozmiaru opon nie jest drobiazgiem, rozbiera tekst o kalibracji tachografu.

Ile godzin można jechać według tachografu

Dzienny czas jazdy to 9 godzin, a dwa razy w tygodniu można go wydłużyć do 10. Limit tygodniowy to 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach razem nie więcej niż 90.

Przerwa jest obowiązkowa po 4 godzinach 30 minutach jazdy i trwa co najmniej 45 minut. Można ją podzielić na 15 minut, a potem 30, ale nie odwrotnie.

W wyjątkowych sytuacjach, na przykład przy awarii, zatrzymaniu w trasie, pogodzie, przeszkodach spowodowanych działaniami wojennymi albo braku miejsc postojowych, kierowca może dodać godzinę, żeby dojechać do bazy albo do domu na odpoczynek tygodniowy. Dwie godziny tylko po nieprzerwanej przerwie 30 minut. Każdą taką godzinę trzeba zrekompensować odpoczynkiem do końca trzeciego tygodnia po tym, w którym ją wzięto.

To jednak przepis ukraińskiego Положення i rozporządzenia 561/2006, a nie AETR. Dla pojazdu zarejestrowanego w Ukrainie w przewozie międzynarodowym zamiast rozporządzenia unijnego obowiązuje AETR, na całej trasie (art. 2 ust. 3 rozporządzenia 561/2006), a AETR zmian pakietu mobilności nie przyjęła. Na polskim odcinku na dodatkową godzinę do bazy albo do domu nie warto więc liczyć: inspektor rozlicza przekroczenie dziennego czasu jazdy według części 5 tego samego załącznika nr 3.

Jedna rzecz psuje najwięcej planów. Dzienny i tygodniowy czas jazdy obejmuje całą jazdę, i w Ukrainie, i za granicą (p. 6 rozdziału III ukraińskiego Положення), więc godziny z kursu po Polsce nie zaczynają się na granicy od zera.

Jaka kara za tachograf w Polsce

Kary za tachograf nie leżą w ustawie SENT ani w części ustawy o transporcie drogowym dotyczącej RMPD, lecz w załączniku nr 3 do tej ustawy, w części 6. Płaci je przewoźnik, nie kierowca, a oto najważniejsze pozycje.

Jest jeszcze rzecz, której w tabeli nie widać. Większość tych pozycji ma w załączniku oznaczenie BPN albo NN, czyli „bardzo poważne" albo „najpoważniejsze" naruszenie według rozporządzenia 2016/403. Takie naruszenia idą nie tylko na rachunek, ale i do oceny dobrej reputacji przewoźnika, a ta rozstrzyga, czy firma kiedykolwiek dostanie status dający priorytet na granicy.

Czego w tej tabeli nie ma, też jest ważne. Tachograf cyfrowy według AETR nie jest „brakiem wymaganego tachografu" z pozycji 6.1.1, bo art. 2 i motyw 7 decyzji nr 2/2025 wprost zostawiają go dozwolonym.

Dlaczego tachograf nie zastępuje ani RMPD, ani lokalizatora

Smart tachograf zapisuje pozycję i stąd wrażenie, że pokrywa geolokalizację dla SENT. Nie pokrywa. Tachograf notuje miejsce na początku dnia pracy, dalej co trzy godziny skumulowanej jazdy i na koniec dnia (art. 8 rozporządzenia 165/2014), a system monitorowania przewozu oczekuje pozycji znacznie częściej i z osobnego urządzenia. Wymogi wobec niego zbiera strona o SENT GEO.

Obowiązki różnią się też naturą. Tachograf to czas pracy kierowcy, zgłoszenie RMPD to sam przewóz, a SENT to towar objęty monitorowaniem. Na jednym kursie działają wszystkie trzy, a kara za każde naruszenie liczy się osobno. Ile wychodzi za błędy w zgłoszeniach, policzy kalkulator kar SENT i RMPD, ale kar za tachograf nie liczy, bo te żyją w innej ustawie.

Dlaczego naruszenie w Polsce może wrócić w Ukrainie

Dla spedytora to najmniej oczywisty wątek, a w Положенні napisany jest prosto. Uprawnione organy pociągają przewoźnika albo kierowcę do odpowiedzialności również za naruszenia popełnione na terytorium innego państwa, jeżeli ujawniono je w Ukrainie i nie ukarano za nie na miejscu.

Dodatkowo te same organy wymieniają z właściwymi organami państw UE i stron AETR dane o naruszeniach czasu jazdy, przerw i odpoczynku. Dokument o pociągnięciu do odpowiedzialności kierowca przechowuje dwa miesiące i okazuje na żądanie. Kara zapłacona przy drodze nie zamyka sprawy, a zostaje zapisem, który gdzieś leży.

Co zrobić

1. 1Pytaj przewoźnika o datę pierwszej rejestracji pojazdu w Ukrainie, jeśli kurs idzie na podstawie umowy z UE. Po 30 czerwca 2026 oznacza G2V2.
2. 2Wpisz do zlecenia wymóg posiadania w pojeździe egzemplarza protokołu weryfikacji tachografu.
3. 3Sprawdzaj, czy kierowca ma zapisy za 56 dni i dzień kontroli, a nie za 28.
4. 4Przy sporze o przestój sprawdź najpierw kartę kierowcy i datę weryfikacji, bo to dwie najczęstsze przyczyny postoju bez złej woli.
5. 5Rozdziel w rozmowie z klientem trzy obowiązki, czyli tachograf, RMPD i geolokalizację SENT.

Czego nie robić

• ✗Nie zakładaj, że smart tachograf obowiązuje całą flotę przewoźnika. Wymiana sprawnego urządzenia tam, gdzie trzy warunki się nie zbiegają, jest kosztem bez podstawy.
• ✗Nie traktuj tachografu jako źródła pozycji dla SENT. Pozycja raz na trzy godziny jazdy nie spełnia wymogów stawianych lokalizatorowi.
• ✗Nie przyjmuj zapisów za 28 dni jako pełnego kompletu. Ukraiński inspektor ma prawo żądać 56 dni i dnia kontroli, a w UE to standard od 31.12.2024.
• ✗Nie licz na to, że kierowca bez karty pojedzie dalej. Положення na to nie pozwala, a nowa karta idzie do 20 dni roboczych.
• ✗Nie uznawaj kary zapłaconej za granicą za sprawę zamkniętą, jeśli nikt nie widział dokumentu o pociągnięciu do odpowiedzialności.

Gdzie jest miejsce na technologię

Nigdzie, i warto powiedzieć to wprost. Tachograf to urządzenie w pojeździe, kartę wydaje organ kompetentny, a weryfikację wykonuje punkt serwisu; żadnej z tych czynności nie wykonuje i nie zastępuje program.

Sigil obsługuje dokumenty RMPD: rejestrację, zmianę, zamknięcie, anulowanie i sprawdzenie RMPD406. Tachograf, karta kierowcy i procedury serwisowe leżą poza produktem, a ta strona istnieje dlatego, że na jednym kursie stoją obok zgłoszenia, nie dlatego, że je prowadzimy.