Kontrola RMPD na drodze, co sprawdza inspektor

12 listopada 2024 roku na DK50 w Mszczonowie inspektorzy zatrzymali zestaw mołdawskiego przewoźnika. Kierowca okazał zgłoszenie RMPD i było ono prawdziwe. Dotyczyło jednak przewozu do Włocławka, zamkniętego dzień wcześniej o 6:42, a ładunek stojący w naczepie wzięto dopiero w Warszawie. Pracodawca wysłał drugie zgłoszenie 30 minut po zatrzymaniu. Kaucję 12 000 zł pobrano i tak.

Pięć miesięcy później, 9 kwietnia 2025 roku, na S8 pod Radzyminem to samo powtórzyło się z przewoźnikiem z Kazachstanu. Numer pochodził z wcześniejszego, pustego wjazdu do Polski, nie z ładunku jadącego z powrotem.

Коротко: kontrolę prowadzą funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a obok nich Policja, Straż Graniczna i inspektorzy ITD, i każdy z nich zagląda do rejestru samodzielnie · sprawdzane są cztery rzeczy, a pierwsza z nich to nie posiadanie numeru, lecz to, czy zgłoszenie dotyczy tego przewozu · numer referencyjny jest ważny 10 dni od dnia nadania, i dlatego kierowcy okazują numery z przewozów minionych · brak zgłoszenia oznacza skierowanie pojazdu na parking strzeżony na koszt przewoźnika, nie tylko karę · zgłoszenie złożone po zatrzymaniu pozwala jechać dalej, ale nie zwalnia z kary · suma kar z jednej kontroli drogowej nie przekroczy 12 000 zł · protokół nie powstaje zawsze, ale wolno go żądać.

Dla nadawcy i spedytora ta kontrola ma jedną praktyczną konsekwencję. Pojazd z twoim ładunkiem może stanąć na parkingu strzeżonym z powodu, który nie leży po twojej stronie, i stanie się to z mocy przepisu, nie z decyzji inspektora.

Kto może zatrzymać pojazd i sprawdzić zgłoszenie

Kontrolę przewozu towarów przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (ustawa SENT, art. 13 ust. 3). Przy wykonywaniu swoich ustawowych zadań mogą ją prowadzić także funkcjonariusze Policji, funkcjonariusze Straży Granicznej oraz inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (ust. 4). Żadna z tych służb nie potrzebuje asysty pozostałych, żeby sprawdzić numer w rejestrze.

Ten sam zestaw służb kontroluje dokumenty wymagane ustawą o transporcie drogowym, w której numer referencyjny stoi na liście obowiązkowej (art. 87 ust. 1 pkt 8, art. 89 ust. 1). Zdanie „to sprawa celników, nie ITD" nie działa więc w żadną stronę.

Co dokładnie jest sprawdzane

Ustawa wymienia cztery przedmioty kontroli i kolejność nie jest przypadkowa (art. 13 ust. 1 ustawy SENT). Sprawdzane jest dokonywanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia; zgodność danych zgłoszenia ze stanem faktycznym; posiadanie numeru referencyjnego albo dokumentu zastępującego zgłoszenie wraz z potwierdzeniem przyjęcia; przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych.

Kontrola obejmuje ponadto trzy czynności (ust. 2). Weryfikację danych z dokumentów okazanych przez kierującego, oględziny towaru wraz z pobraniem próbki oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. To ostatnie znaczy, że wymagania wobec lokalizatora sprawdza się patrząc w system w chwili zatrzymania.

Czym kontrola musi się zacząć

Rozpoczęcie kontroli następuje po okazaniu legitymacji służbowej i doręczeniu upoważnienia do jej przeprowadzenia, z czego wyłączeni są wyłącznie funkcjonariusze Policji (art. 89b ust. 1 u.t.d.). Dalej ustawa stawia obowiązek, o którym mało kto pamięta. Kontrolujący ma obowiązek zapoznać kontrolowanego z jego prawami i obowiązkami (ust. 2), a czynności wykonuje w obecności kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej (ust. 3).

Czy kierowca może przeczytać upoważnienie, zanim wyda dokumenty? Tak. To nie uprzejmość, lecz obowiązek kontrolującego, a z treści upoważnienia widać zakres kontroli.

Dlaczego w obu opisanych sprawach numer był, a zgłoszenia nie

Numer referencyjny jest ważny 10 dni, licząc od dnia nadania, nie od zadeklarowanego początku przewozu (art. 11 ust. 1 ustawy SENT). Numer wzięty tydzień wcześniej jest w dniu rejsu już prawie wyczerpany, a kierowca trzyma w telefonie numer formalnie żywy, faktycznie należący do przewozu minionego.

Drugie źródło tej samej pomyłki waży więcej. Odrębne zgłoszenie jest potrzebne, gdy w ramach jednego przewozu więcej niż jedna operacja transportowa wymaga zezwolenia albo gdy podstawa prawna zwolnienia z zezwolenia jest różna (art. 28b ust. 8 u.t.d.), a dla kabotażu odrębne zgłoszenie należy się każdej operacji bez warunków (ust. 9). Puste wjechanie i załadowane wyjechanie to dwie operacje.

Czy jedno zgłoszenie wystarczy na rejs do Polski i z powrotem? Nie. Właśnie to przewróciło obu przewoźników ze spraw WITD.

Prawo kierowcy, o którym prawie nikt nie wie

Podczas kontroli drogowej kierowca może kontaktować się z siedzibą przedsiębiorcy, jego zarządzającym transportem lub inną osobą, aby przed zakończeniem kontroli przedstawić wszelkie dowody, których obecności nie stwierdzono w pojeździe (art. 87 ust. 6 u.t.d.). To norma ustawowa, nie ustalenie z inspektorem.

Granica tego prawa jest równie wyraźna. Nie znosi obowiązku posiadania dokumentów w pojeździe i nie zamienia telefonu na zgłoszenie złożone przed rozpoczęciem przewozu. W sprawie z Mszczonowa pracodawca wysłał zgłoszenie 30 minut po zatrzymaniu, co pozwoliło jechać dalej, ale kaucję pobrano.

Co się dzieje, gdy zgłoszenia nie ma

W przypadku ujawnienia w trakcie kontroli przewozu bez wymaganego zgłoszenia organ kieruje lub usuwa pojazd na najbliższy parking strzeżony, na koszt podmiotu wykonującego przewóz (art. 89a1 ust. 1a u.t.d.). Przewóz można kontynuować po przesłaniu zgłoszenia i uzyskaniu dla niego numeru referencyjnego. Ustawa SENT dopuszcza to samo (art. 14), a towar albo środek transportu mogą zostać zatrzymane, gdy zgłoszenia nie ma albo kierujący numeru nie przedstawia (art. 16 ust. 1).

Kaucję pobiera się od przewoźnika z państwa, z którym nie ma umowy o wzajemnym wykonywaniu kar, czyli od każdego przewoźnika z Ukrainy (art. 94 ust. 3 u.t.d.). Bez kaucji pojazd jedzie na parking (art. 95 ust. 1 pkt 1), a kaucja i jej zwrot mają własne terminy. Maksymalne stawki na 2026 rok dla pojazdu powyżej 16 ton to 1 946 zł za usunięcie i 215 zł za dobę, a przy materiałach niebezpiecznych 2 367 zł i 312 zł.

Protokół i kiedy warto go żądać

Protokół kontrolujący sporządza w czterech przypadkach (art. 13 ust. 7 ustawy SENT). Przy stwierdzeniu nieprawidłowości, na żądanie kontrolowanego, przy pobraniu próbki towaru i przy nałożeniu zamknięć urzędowych. Punkt drugi znaczy, że protokół można mieć także wtedy, gdy kontrola nic nie wykazała.

Powód jest praktyczny. Organ, który nałoży karę, wynika z miejsca kontroli i z tego, kto ją prowadził (art. 93 ust. 1 u.t.d.), a adres do odwołania od kary bierze się z protokołu, nie z reguły ogólnej.

Ile naprawdę jest kar

Dane Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego za pierwszy rok obowiązku, stan na 4 marca 2025 roku.

Za 2024 rok daje to 89 mandatów dla kierowców i 116 decyzji administracyjnych dla przewoźników.

Granica 12 000 zł i miejsce, gdzie nie działa

Suma kar nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.), a kary dla kierowcy osobno 3 000 zł (ust. 4). Własną kwotę policzy kalkulator kar SENT i RMPD.

Granica znika przy kontroli w siedzibie podmiotu. Tam suma zależy od średniej liczby kierowców w 6 miesiącach przed kontrolą i wynosi 15 000 zł do 10 kierowców, 20 000 zł powyżej 10 do 50, 25 000 zł powyżej 50 do 250 oraz 30 000 zł powyżej 250 (ust. 5).

Co z tego wynika dla nadawcy

Nadawca nie odpowiada za RMPD przewoźnika, ale ponosi skutek operacyjny. Dlatego w zleceniu warto wymagać numeru referencyjnego na każdą operację, a nie jednego numeru na cały rejs, oraz daty jego nadania. Nasza strona mierzy ten odcinek u siebie i ile trwa złożenie liczyliśmy na 126 zgłoszeniach z okresu 31.07 do 19.09.2026, z medianą pełnego cyklu 6,0 minut.

Co robić

1. 1Wymagaj numeru referencyjnego osobno dla każdej operacji transportowej, nie jednego na rejs.
2. 2Sprawdzaj datę nadania numeru, bo dziesięć dni liczy się od niej.
3. 3Przekaż kierowcy numer przed rozpoczęciem przewozu, bo bez niego ma obowiązek odmówić wyjazdu (art. 28c ust. 1 i 2 u.t.d.).
4. 4Żądaj protokołu także wtedy, gdy nieprawidłowości nie stwierdzono.
5. 5Dzwoń do firmy w trakcie kontroli, jeśli czegoś brakuje, i dostarcz to przed jej zakończeniem.

Czego nie robić

• ✗Okazywać numeru z poprzedniego przewozu. Inspektor widzi w rejestrze datę i operację.
• ✗Liczyć, że zgłoszenie po zatrzymaniu zdejmie karę. Pozwala jechać dalej i tyle.
• ✓Trzymać numer razem z datą nadania i oznaczeniem operacji.
• ✗Odmawiać oględzin towaru albo dostępu do lokalizatora. To osobne naruszenie.
• ✗Wysyłać kierowcę bez numeru z obietnicą dosłania w drodze.

Sigil obsługuje zgłoszenia RMPD. Zgłoszenie SENT składa podmiot wysyłający albo odbierający, a nasz system tego nie robi.