Czy pomoc humanitarna wymaga zgłoszenia SENT

Dorohusk, marzec 2026. Cztery ciężarówki szwedzkich organizacji Filippus i Power Up z generatorami i stacjami ładowania od kilku dób nie mogą przekroczyć granicy. Generatory z SENT nie mają nic wspólnego, ale wolne miejsce organizacje dobiły odzieżą używaną i obuwiem, a odzież kilka dni wcześniej weszła do wykazu z progiem 10 kg. Według portalu Nasz Wybir kary sięgały tysięcy euro, czyli były porównywalne z wartością samej pomocy. Od tamtej pory w czatach przewoźników krąży druga skrajność: „na humanitarkę SENT już w ogóle nie jest potrzebny”.

Ten tekst porządkuje, co naprawdę zmieniło się 20 czerwca 2026 roku, których ładunków zwolnienie dotyczy, a których nie, i dlaczego przewoźnik spoza UE i tak składa RMPD. Dla nadawcy, spedytora i organizacji wysyłającej pomoc to lista rzeczy do sprawdzenia przed załadunkiem. Przepisy sprawdzone w tekstach z Dziennika Ustaw i w odpowiedziach PUESC na 22.09.2026.

Krótko: zwolnienie dla pomocy humanitarnej obejmuje wyłącznie odzież i obuwie z § 1 pkt 10 rozporządzenia o towarach i działa od 20.06.2026 (Dz.U. 2026 poz. 813) · warunek: przewóz realizowany na podstawie art. 6 (przywóz do kraju) albo art. 7 (tranzyt) ustawy SENT · paliwa, oleje, zboża, alkohol i reszta wykazu zostają pod monitorowaniem niezależnie od tego, że ładunek jest nieodpłatny · osobno działa reguła z FAQ PUESC 02.19: jeśli choć jedna ze stron nie prowadzi działalności gospodarczej, zgłoszenia nie ma · ta sama nowelizacja podniosła próg dla odzieży z 10 kg na 31,5 kg, dla obuwia z 20 na 64 sztuki i wyłączyła paczki pocztowe operatorów · RMPD nie ma żadnego zwolnienia humanitarnego: przewoźnik spoza UE składa je na każdy przejazd (art. 28b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym) · przewóz bez RMPD to 12 000 zł, bez wymaganego SENT 20 000 zł.

Odzież i obuwie stanowiące pomoc humanitarną od 20 czerwca 2026 roku nie podlegają SENT, jeżeli przewóz idzie na podstawie art. 6 albo art. 7 ustawy SENT. Reszta towarów z wykazu zostaje pod monitorowaniem, a sama nieodpłatność ładunku niczego nie zmienia. RMPD składa się zawsze, bo obowiązek przewoźnika spoza UE nie zależy od tego, co i komu wiezie.

Co zmieniło się 20 czerwca 2026 roku

20 czerwca 2026 roku weszła w życie nowelizacja, która wyprowadziła humanitarną odzież i obuwie spod SENT. To rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 18 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 813), ogłoszone 19 czerwca i obowiązujące od dnia następnego. Przepisało § 2 ust. 10 rozporządzenia o towarach, a wśród przypadków, do których § 1 pkt 10 się nie stosuje, pojawił się punkt 3: towary stanowiące pomoc humanitarną, których przewóz jest realizowany na podstawie art. 6 albo art. 7 ustawy o systemie monitorowania.

Ta sama nowelizacja zmieniła trzy inne rzeczy. Próg dla odzieży z działów 61 i 62 oraz dla odzieży używanej 6309 poszedł z 10 kg na 31,5 kg masy brutto przesyłki. Dla obuwia z działu 64 zamiast 20 sztuk jest teraz 64 sztuki. Spod monitorowania wyszły też przesyłki przewożone przez operatorów pocztowych w paczkach pocztowych (§ 2 ust. 10 pkt 4).

Tego samego dnia ukazała się druga nowelizacja, Dz.U. 2026 poz. 814, działająca w przeciwną stronę: uchyliła zwolnienie dla mikroprzedsiębiorców wożących odzież i obuwie na targowiska, wprowadzone 13 maja 2026 roku. Kto planował kurs na bazar pod tym zwolnieniem, od 20 czerwca znów jest pod SENT.

Których ładunków zwolnienie nie obejmuje

Zwolnienie dla pomocy humanitarnej działa tylko dla odzieży i obuwia, bo zapisano je jako wyjątek od § 1 pkt 10, a nie od ustawy w ogóle. Pod monitorowaniem zostają paliwa i oleje (2710, 2707), gaz płynny 2711, alkohol 2207, oleje i tłuszcze 1507 do 1517, zboża i rzepak 1001, 1005, 1205, węgiel 2701 i koks 2704, susz tytoniowy oraz leki z wykazu. Nieodpłatność ładunku niczego tu nie zmienia. Pełny wykaz z progami i podstawami zbiera tekst Towary objęte SENT i tabela Towary SENT.

Przykładem z marcowej historii są generatory. Generatory pod SENT nie podlegają w ogóle, bo nie ma ich w wykazie; ciężarówkę zatrzymała odzież używana na tej samej naczepie. Po 20 czerwca ten sam kurs przeszedłby bez zgłoszenia, wcześniej wymagał SENT300 na każdą przesyłkę odzieży powyżej 10 kg.

Czy sam status pomocy humanitarnej zwalnia z SENT paliwo? Nie. Ani ustawa, ani rozporządzenie o towarach, ani rozporządzenie o wyłączeniach nie znają pojęcia „pomoc humanitarna” dla reszty wykazu: pojawiło się wyłącznie w § 2 ust. 10 pkt 3 i tylko dla odzieży oraz obuwia. Olej napędowy w beczkach do generatorów to zwykły towar pod SENT z progiem 500 l.

Kiedy pomoc humanitarna w ogóle jest poza SENT

Pomoc humanitarna często wypada z SENT jeszcze przed sprawdzeniem wykazu, a powodem jest status stron. PUESC w odpowiedzi 02.19 tłumaczy: jeżeli nadawca i odbiorca prowadzą działalność gospodarczą, przewóz podlega zgłoszeniu; jeżeli choć jedno z nich działalności nie prowadzi, obowiązku zgłoszenia nie ma. Podstawa jest prosta: przewozy od podmiotu nieprowadzącego działalności albo do takiego podmiotu systemowi nie podlegają.

Dla kursu humanitarnego znaczy to tyle. Fundacja bez działalności gospodarczej, parafia, stowarzyszenie, szpital jako odbiorca bez obrotu handlowego: SENT nie jest potrzebny niezależnie od towaru. PUESC od razu jednak zaleca wozić dokumenty uprawdopodobniające ten status na wypadek kontroli. Osobnego pola w rejestrze na to nie ma, więc dowód wiezie kierowca.

Czy wystarczy wpisać w CMR „pomoc humanitarna”? Nie. Kontrolujący sprawdza, kto jest nadawcą i odbiorcą oraz czy prowadzą działalność. Pismo fundacji, decyzja o nieodpłatnym przekazaniu, statut albo wypis z rejestru organizacji ważą więcej niż wpis w rubryce 6.

Co z RMPD przewoźnika spoza UE

RMPD składa się zawsze i żadnego zwolnienia humanitarnego w nim nie ma. Obowiązek przewoźnika spoza UE wynika z art. 28b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym: zgłoszenie idzie wtedy, gdy na przewóz wymagane jest zezwolenie albo gdy umowa międzynarodowa zwalnia z obowiązku jego posiadania. Dla przewoźnika z Ukrainy działa to drugie: umowa Unia Europejska, Ukraina o przewozie drogowym towarów znosi zezwolenia i obowiązuje do 31.03.2027, więc RMPD100 składa się przed wjazdem do Polski, a w formularzu podaje się podstawę prawną tego zwolnienia (art. 28b ust. 3 pkt 10 lit. b).

Osobne zwolnienie z zezwolenia dla przewozów humanitarnych w polskim prawie istnieje: art. 35 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym pozwala zwolnić przewoźnika decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego. To jednak zwolnienie z zezwolenia, nie ze zgłoszenia: RMPD składa się tak samo, a w nim podaje się podstawę zwolnienia. Kto i kiedy składa RMPD, rozbiera tekst Czym jest RMPD i kto musi je składać.

Czy RMPD jest potrzebne na pusty przejazd po pomoc? Tak. RMPD nie dotyczy towaru, tylko przejazdu: formularz nie ma nawet pól na kod CN ani masę ładunku, pyta za to, czy pojazd jedzie z ładunkiem, czy bez. Pusty przejazd po terytorium Polski też się zgłasza.

Jakie dokumenty wozić na kursie humanitarnym

Dokumenty kursu humanitarnego zamykają trzy różne pytania i kontrolujący sprawdza je osobno. Pierwsze: czy jest zgłoszenie tam, gdzie jest potrzebne. To numer referencyjny SENT od nadawcy albo odbiorcy, jeśli towar jest w wykazie, i numer RMPD, który przewoźnik uzyskuje sam. Drugie: czy ładunek naprawdę jest humanitarny i czy strony są takie, jak zadeklarowano. Tu pracują pismo albo decyzja organizacji o nieodpłatnym przekazaniu, dokumenty odbiorcy i list CMR z tymi samymi stronami. Trzecie: czy lokalizator jest włączony, jeśli istnieje aktywne zgłoszenie SENT albo RMPD.

Strona ukraińska ma własną procedurę: odbiorca z rejestru odbiorców pomocy humanitarnej składa deklarację w automatycznym systemie (AS HD) i dostaje unikatowy kod, po którym ukraińska celna przepuszcza ładunek; deklaracja jest ważna 30 dni. Polski SENT tego kodu nie zna i o niego nie pyta, ale kierowcy jest łatwiej, gdy oba komplety dokumentów leżą razem.

Czy ukraiński kod humanitarny chroni przed polską karą? Nie. To dwa różne reżimy: polski SENT sprawdza wykaz towarów i status stron, ukraińska rejestracja jest potrzebna do odprawy w Ukrainie. Spełnić trzeba oba.

Ile kosztuje pomyłka

Przejazd bez wymaganego zgłoszenia SENT kosztuje przewoźnika 20 000 zł (art. 22 ust. 1 ustawy SENT). Nadawca albo odbiorca, który nie złożył swojego zgłoszenia, płaci 46 % wartości brutto towaru, nie mniej niż 20 000 zł (art. 21 ust. 1). Przewóz bez RMPD to 12 000 zł, z taryfikatora do ustawy o transporcie drogowym (załącznik nr 3, lp. 3.2a). Kwoty nie zależą od tego, że ładunek jest nieodpłatny, i właśnie dlatego marcowa historia kosztowała fundacje więcej niż sama pomoc.

Druga strona też ma cenę. Zbędne zgłoszenie SENT na towar spoza wykazu nie jest karane, ale tworzy w rejestrze otwarty przewóz z obowiązkiem przekazywania geolokalizacji. Jeśli lokalizator zamilknie, za przerwę w danych jest już 10 000 zł (art. 22 ust. 2a), i płaci je przewoźnik, a nie ten, kto złożył zbędne zgłoszenie.

Co zrobić

1. 1Sprawdź towar w wykazie SENT przed załadunkiem, nie na granicy: tabela Towary SENT szuka po kodzie i nazwie.
2. 2Ustal, czy nadawca i odbiorca prowadzą działalność gospodarczą; jeśli choć jedno nie, zgłoszenia nie ma (FAQ PUESC 02.19).
3. 3Przy odzieży i obuwiu sprawdź datę: do 20.06.2026 progi 10 kg i 20 sztuk, po tej dacie 31,5 kg i 64 sztuki plus zwolnienie humanitarne.
4. 4Zbierz dokumenty potwierdzające nieodpłatność i status stron: pismo organizacji, decyzję o przekazaniu, dane odbiorcy.
5. 5Dopilnuj, żeby przewoźnik spoza UE złożył RMPD przed wjazdem, z podstawą prawną zwolnienia z zezwolenia.
6. 6Sprawdź, czy lokalizator jest włączony na całym polskim odcinku, gdy istnieje aktywne zgłoszenie.
7. 7Przekaż kierowcy numery i dokumenty w telefonie, nie tylko na papierze.

Czego nie robić

• ✗Nie przenoś zwolnienia dla odzieży na paliwo, oleje czy zboże. Dla nich słowa „pomoc humanitarna” w przepisach nie ma.
• ✗Nie dobijaj wolnego miejsca odzieżą używaną bez sprawdzenia masy i stron. Dokładnie tak stanęły ciężarówki w marcu 2026.
• ✗Nie polegaj na wpisie w CMR. Status stron udowadniają dokumenty organizacji, nie rubryka listu przewozowego.
• ✗Nie pomijaj RMPD, bo „to przecież humanitarka”. Zwolnienie z zezwolenia nie zwalnia ze zgłoszenia.
• ✗Nie składaj SENT „na wszelki wypadek”. Otwarty przewóz w rejestrze niesie obowiązek geolokalizacji i karę za ciszę.

Gdzie tu miejsce dla technologii

Sigil obsługuje zgłoszenia RMPD i dla kursu humanitarnego procedura jest ta sama co dla komercyjnego: dane z CMR przechodzą do RMPD100 jeden do jednego, dyspozytor potwierdza każde pole i dopiero po potwierdzeniu zgłoszenie idzie na PUESC. Pusty przejazd po ładunek też się zgłasza, bo formularz pyta o przewóz, nie o towar. Dopóki zgłoszenie jest aktywne, system pilnuje pozycji w SENT-GEO i uprzedza, gdy rejestr przestaje ją widzieć; co wtedy robić, opisuje tekst Co ma zrobić kierowca, gdy GPS stracił sygnał w trasie.

Zgłoszenia SENT na ładunek humanitarny Sigil nie składa: robi to nadawca albo odbiorca i to oni rozstrzygają, czy towar jest w wykazie.

Sigil obsługuje zgłoszenia RMPD. SENT składa nadawca albo odbiorca, a status pomocy humanitarnej potwierdzają dokumenty organizacji.